DHA a rozwój wzroku u niemowląt i małych dzieci – co mówią eksperci?

Wzrok to jeden z najważniejszych zmysłów człowieka, a jego rozwój rozpoczyna się jeszcze w łonie matki. Istotną rolę w tym procesie odgrywa kwas dokozaheksaenowy (DHA) – składnik siatkówki oka oraz układu nerwowego. Jego rola w rozwoju wzroku jest dziś dobrze udokumentowana naukowo, a eksperci z zakresu pediatrii, neonatologii i żywienia podkreślają znaczenie odpowiedniej podaży DHA już w okresie ciąży, a następnie w pierwszych miesiącach i latach życia dziecka. Co dokładnie wiemy dziś na temat roli DHA w rozwoju wzroku niemowlęcia i małego dziecka?

Kwas DHA a rozwój wzroku – dlaczego jest tak ważny?

Aby zrozumieć związek między DHA a wzrokiem niemowlęcia, warto przyjrzeć się budowie siatkówki oka. W znajdujących się w niej fotoreceptorach (pręcikach i czopkach) dochodzi do przekształcania bodźców świetlnych w sygnały nerwowe, które następnie trafiają do mózgu.

• DHA jest dominującym długołańcuchowym wielonienasyconym kwasem tłuszczowym obecnym w błonach fosfolipidowych fotoreceptorów siatkówki.
• Składnik ten wpływa na płynność i przepuszczalność błon komórkowych fotoreceptorów, a tym samym na sprawność przekazywania sygnałów wzrokowych.
• Odpowiednia podaż DHA w życiu płodowym oraz w pierwszych miesiącach życia może więc wspierać rozwój widzenia oraz dojrzewanie ostrości wzroku u dziecka.
• Co ważne, intensywne gromadzenie DHA w siatkówce i mózgu rozpoczyna się jeszcze w okresie prenatalnym (szczególnie w 3. trymestrze ciąży) i trwa również po narodzinach.
• Jednocześnie organizm człowieka wykazuje ograniczoną zdolność do samodzielnej syntezy DHA z kwasu alfa-linolenowego (ALA). Badania wskazują, że u zdrowych dorosłych jedynie ok. 4 – 8% ALA ulega przekształceniu w DHA (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3224740/, dostęp online: 22.05.2026).
• Z tego powodu tak duże znaczenie ma odpowiednia podaż DHA wraz z dietą lub suplementacją.

Dowiedz się też, czym jest DHA.

Etapy rozwoju wzroku u niemowląt – kiedy DHA jest najbardziej potrzebne?

Rozwój wzroku u niemowląt to złożony proces, który zaczyna się jeszcze w życiu płodowym i trwa przez pierwsze lata życia dziecka. Noworodki przychodzą na świat z bardzo słabo rozwiniętym układem wzrokowym – widzą wyraźnie z odległości ok. 20 – 30 cm, a ich ostrość widzenia jest wielokrotnie niższa niż u dorosłych. W kolejnych miesiącach stopniowo dojrzewają siatkówka, szlaki wzrokowe oraz kora wzrokowa, odpowiedzialna za analizę bodźców wzrokowych.

Szczególnie intensywny rozwój narządu wzroku przypada na 3 okresy:

• ostatni trymestr ciąży, kiedy dochodzi do intensywnego gromadzenia DHA w siatkówce oka i mózgu płodu;
• pierwsze miesiące życia dziecka, związane z dynamicznym rozwojem ostrości widzenia oraz zdolności do skupiania wzroku;
• pierwsze 2 lata życia, gdy dojrzewają bardziej złożone funkcje wzrokowe, m.in. widzenie kolorów, głębi i koordynacja wzrokowo-ruchowa.

Z tego powodu zależność między kwasem DHA a widzeniem u niemowląt od lat pozostaje przedmiotem badań naukowców. Analizy koncentrują się zarówno na znaczeniu podaży DHA w diecie kobiet w ciąży i karmiących piersią, jak i na jego roli w żywieniu niemowląt oraz małych dzieci.

Sprawdź, jakie jest dzienne zapotrzebowanie na DHA.

Suplementacja DHA a wzrok dziecka – co mówią eksperci?

Znaczenie suplementacji DHA dla rozwoju oczu niemowlęcia znajduje potwierdzenie nie tylko w badaniach naukowych, ale również w oficjalnych rekomendacjach i zatwierdzonych oświadczeniach zdrowotnych.

• Europejska Agencja Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zatwierdziła oświadczenie, zgodnie z którym spożywanie kwasu dokozaheksaenowego (DHA) wspomaga prawidłowy rozwój wzroku u niemowląt do 12. miesiąca życia (https://www.standardy.pl/artykuly/id/1981, dostęp online: 22.05.2026). Korzystne działanie obserwuje się przy spożyciu 100 mg DHA dziennie.
• Odrębne oświadczenie dotyczy kobiet w ciąży i karmiących piersią. EFSA wskazuje, że spożywanie DHA przez matkę wspomaga prawidłowy rozwój oczu u płodu i niemowląt karmionych piersią. W tym przypadku korzystny efekt związany jest ze spożyciem dodatkowych 200 mg DHA dziennie ponad zalecane dla dorosłych 250 mg DHA i EPA na dobę. Jednocześnie EFSA podkreśla, że działanie to odnosi się konkretnie do DHA, a nie do innych kwasów tłuszczowych omega-3.
• Znaczenie odpowiedniej podaży DHA podkreślają również polskie rekomendacje ekspertów. Zgodnie ze Stanowiskiem Grupy Ekspertów z 2023 roku kobietom ciężarnym i karmiącym zaleca się suplementację minimum 200 mg DHA dziennie ponad podstawowe zalecenia dotyczące spożycia DHA i EPA.
• W przypadku niemowląt po 6. miesiącu życia oraz dzieci do 2. roku życia rekomendowane spożycie wynosi minimum 100 mg DHA dziennie. Eksperci wskazują, że optymalnym źródłem DHA pozostaje odpowiednio zbilansowana dieta uwzględniająca ryby morskie.

Jak poprawić wzrok u dziecka? Źródła DHA

Podstawowym źródłem DHA dla niemowląt karmionych piersią jest mleko matki. Zawartość tego składnika w mleku kobiecym ma bezpośredni związek z jego podażą w diecie matki oraz ewentualną suplementacją. Badania pokazują, że DHA jest szybko transportowany z chylomikronów do mleka i osiąga najwyższe wartości w ciągu 6 – 12 godzin po spożyciu, a podwyższone stężenie może utrzymywać się nawet przez 2 dni (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6683022/, dostęp online: 22.05.2026). Dlatego dieta matki karmiącej ma bezpośredni wpływ na to, ile DHA trafia do organizmu dziecka.

• Niemowlęta karmione mieszankami otrzymują DHA wraz z preparatem do początkowego żywienia niemowląt. Od 22 lutego 2020 r. przepisy unijne nakładają na producentów obowiązek wzbogacania tych mieszanek w DHA (20 – 50 mg na 100 kcal).
• U starszych niemowląt i małych dzieci podstawowym źródłem DHA w diecie powinny być tłuste ryby morskie. Badania pokazują jednak, że spożycie ryb w Polsce jest wyraźnie niższe od zalecanych wartości. Szacuje się, że dzienne pobranie DHA z diety u kobiet ciężarnych wynosi w Polsce ok. 131 mg na dzień, co nie pokrywa poziomu rekomendowanego przez ekspertów.

Przeczytaj też: DHA z alg vs z ryb.

Suplementacja DHA u niemowląt – na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu?

Przy niedostatecznej podaży DHA wraz z dietą specjaliści dopuszczają zasadność suplementacji – szczególnie w okresach intensywnego rozwoju układu nerwowego i narządu wzroku. Wybierając suplement diety dla niemowlęcia lub małego dziecka, warto jednak zwrócić uwagę na kilka kwestii:

• źródło DHA – rekomendacje PTGiP jako bezpieczne źródło DHA dla kobiet w ciąży, niemowląt i dzieci wskazują DHA pozyskiwany z alg hodowanych w kontrolowanych warunkach oraz z małych ryb morskich. Jego zaletą jest wysoka czystość oraz dokładnie określona zawartość DHA. DHA z alg jest również rekomendowanym źródłem w aktualnym stanowisku ekspertów z dziedziny pediatrii, neonatologii i gastronenterologii, w tym konsultantów krajowych oraz prezesów towarzystw naukowych.

W stanowisku wydanym w Standardach Medycznych czytamy: DHA z alg powinien znaleźć zastosowanie u kobiet w ciąży, niemowląt i dzieci. Wybierając preparat dla niemowląt warto zwrócić uwagę na źródło pochodzenia kwasów tłuszczowych DHA.

• odpowiednia dawka – ilość DHA należy dostosować do wieku dziecka oraz aktualnych zaleceń ekspertów;
• skład preparatu –  Ważne jest, aby w składzie preparatu był zawarty czysty DHA bez dodatku innego kwasu tłuszczowego – EPA. Zgodnie ze Stanowiskiem Ekspertów dotyczącym podaży kwasów Omega-3 oraz zgodnie z Normami Żywienia, kwas EPA zalecany jest dopiero po 2 roku życia. Można również rozważyć preparat łączony DHA + witamina D, który zapewnia codzienną dawkę tych dwóch składników i nie trzeba podawać ich oddzielnie.

Suplementację DHA u niemowląt i dzieci najlepiej omówić z pediatrą lub dietetykiem, szczególnie w przypadku dzieci z ograniczoną podażą ryb w diecie.

Omega-3 a rozwój wzroku u dzieci – podsumowanie

DHA odgrywa ważną rolę w rozwoju wzroku u niemowląt i małych dzieci, ponieważ stanowi główny wielonienasycony kwas tłuszczowy obecny w fotoreceptorach siatkówki oka. Eksperci podkreślają znaczenie jego odpowiedniej podaży już w okresie ciąży oraz w pierwszych latach życia dziecka. Aktualne rekomendacje wskazują, że podstawą powinna być zbilansowana dieta, a przy niedostatecznej podaży DHA – odpowiednio dobrana suplementacja, w tym preparaty zawierające DHA z alg hodowanych w kontrolowanych warunkach.

 Suplementy diety nie moga być stosowane jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety. Zrównoważona dieta i zdrowy tryb życia są istotne dla zachowania zdrowia, 

Bibliografia

1. Anderson B., Ma D., Are all n-3 polyunsaturated fatty acids created equal?, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3224740, [dostęp online: 22.05.2026].
2. Bzikowska-Jura A., Czerwonogrodzka-Senczyna A., Jasińska-Melon E., Mojska H., Olędzka G., Wesołowska A., Szostak-Węgierek D., The Concentration of Omega-3 Fatty Acids in Human Milk Is Related to Their Habitual but Not Current Intake, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6683022, [dostęp online: 22.05.2026].
3. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych.
4. Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią, niemowląt oraz dzieci i młodzieży, Standardy.pl, https://www.standardy.pl/artykuly/id/1981, [dostęp online: 22.05.2026].