W pierwszych latach życia rozwój mózgu i układu nerwowego przebiega wyjątkowo intensywnie, dlatego odpowiednia podaż składników odżywczych, w tym kwasów omega-3, ma w tym okresie szczególne znaczenie. Rodzice planujący suplementację często spotykają się z preparatami zawierającymi zarówno DHA, jak i EPA. Tymczasem w przypadku niemowląt i dzieci do 2. roku życia rekomendacje ekspertów są jednoznaczne: preferowane jest czyste DHA, bez dodatku EPA. Skąd wynika to rozróżnienie?
DHA dla niemowląt – dlaczego jest tak ważne?
Kwas dokozaheksaenowy (DHA) to długołańcuchowy wielonienasycony kwas tłuszczowy z rodziny omega-3, który odgrywa bardzo ważną rolę w pierwszych latach życia dziecka, zwłaszcza dla rozwoju mózgu i narządu wzroku.
- Badania dowodzą, że DHA stanowi ponad 10% lipidów mózgu i jest głównym wielonienasyconym kwasem tłuszczowym obecnym zarówno w mózgu, jak i w pręcikach siatkówki oka (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2894371/, dostęp online: 20.04.2026).
- Duże ilości tego kwasu intensywnie gromadzą się w rozwijającym się mózgu już w okresie życia płodowego oraz w pierwszych 2 latach życia dziecka.
- DHA jest składnikiem strukturalnym lipidów błon komórkowych. Wpływa na ich płynność i przepuszczalność, a także wspiera aktywność enzymów i receptorów związanych z błoną komórkową.
- Dodatkowo DHA umożliwia sprawne przekazywanie sygnałów między komórkami.
Wszystko to ma szczególne znaczenie w tkance nerwowej i siatkówce oka, które w 1. roku życia dziecka przechodzą intensywny proces dojrzewania.
Dowiedz się też, czym jest DHA.
Suplementacja DHA do 2. roku życia – co mówią rekomendacje?
Zarówno polscy eksperci, jak i Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opracowali konkretne zalecenia dotyczące podaży DHA u najmłodszych dzieci (https://www.standardy.pl/artykuly/id/1981, dostęp online: 20.04.2026).
- Zalecane spożycie DHA w przypadku niemowląt powyżej 6. miesiąca życia wynosi minimum 100 mg dziennie. Najlepiej pokrywać je poprzez zbilansowaną dietę lub spożywanie niewielkich porcji ryb 1 – 2 razy w tygodniu.
- Normy żywienia dla populacji Polski potwierdzają tę samą wartość – 100 mg DHA dziennie od 7. do 24. miesiąca życia dziecka (https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/01/normy-02.01.pdf, dostęp online: 20.04.2026).
- Dla porównania, dzieci od 2. roku życia wzwyż potrzebują już ok. 250 mg DHA + EPA na dobę (lub samego DHA), co stopniowo zbliża zapotrzebowanie do norm dla dorosłych.
Jeśli dieta dziecka nie pokrywa zapotrzebowania na DHA, wówczas warto rozważyć odpowiednią suplementację. Taka sytuacja występuje w Polsce stosunkowo często, m.in. ze względu na niskie spożycie ryb.
Dlaczego DHA bez EPA dla niemowląt i małych dzieci?
Kwasy omega-3 dla niemowląt obejmują grupę różnych kwasów tłuszczowych o odmiennych funkcjach. W tym kontekście szczególnie ważny jest DHA, natomiast znaczenie EPA jest mocno ograniczone.
- EPA (kwas eikozapentaenowy) jest szczególnie ceniony u dorosłych, m.in. ze względu na właściwości wspierające układ sercowo-naczyniowy.
- U najmłodszych dzieci jego suplementacja nie jest zalecana. Jak wskazuje Stanowisko Ekspertów (2023), EPA może konkurować z kwasem arachidonowym (ARA), który odgrywa istotną rolę w procesach wzrastania i rozwoju.
- Kwas arachidonowy z rodziny omega-6 odgrywa ważną rolę m.in. w procesach wzrastania i przyroście masy ciała. Zbyt wysokie stężenie EPA może zaburzać równowagę między tymi składnikami.
DHA nie wywołuje takiego efektu – liczne badania kliniczne potwierdzają bezpieczeństwo jego stosowania u niemowląt. Z tego względu rekomendacje ekspertów wskazują na stosowanie preparatów zawierających wyłącznie DHA, bez dodatku EPA. Podejście to potwierdzają również regulacje europejskie. Zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2016/127 mleko początkowe dla niemowląt jest obowiązkowo wzbogacane w DHA (https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-UE/rozporzadzenie-delegowane-2016-127-uzupelniajace-rozporzadzenie-parlamentu-68607616, dostęp online: 20.04.2026).
Czyste DHA bez EPA dla dzieci a metabolizm kwasów omega-3
Organizm niemowlęcia i małego dziecka ma inne priorytety metaboliczne niż organizm dorosłego. Prekursorem kwasów omega-3 jest kwas α-linolenowy (ALA), który przy udziale enzymów desaturaz i elongaz ulega przekształceniu w EPA, a następnie w DHA.
- U dzieci do 2. roku życia zdolność do samodzielnej syntezy DHA z ALA pozostaje ograniczona. Badania wskazują, że jedynie niewielki odsetek ALA z diety przekształca się w DHA (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10180831/, dostęp online: 20.04.2026). Oznacza to, że niemowlę musi otrzymywać ten kwas bezpośrednio z pożywienia – z mleka matki, wzbogaconych mieszanek lub odpowiednio dobranej suplementacji.
- Dostarczanie gotowego DHA (np. z alg) pozwala zapewnić organizmowi dokładnie ten składnik, którego potrzebuje, bez konieczności angażowania niedojrzałego jeszcze układu enzymatycznego w złożone przemiany metaboliczne.
- Ma to szczególne znaczenie w pierwszych miesiącach życia, kiedy rozwój układu nerwowego przebiega najintensywniej.
Sprawdź, jak dokładnie działa DHA z alg.
DHA dla dzieci poniżej 2 lat – skąd go czerpać?
Mleko matki pozostaje najlepszym źródłem DHA dla niemowląt karmionych piersią. Jego zawartość w dużej mierze zależy od diety matki, dlatego kobiety karmiące piersią powinny zadbać o odpowiednią podaż DHA we własnej diecie lub suplementacji.
- Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) kobiety karmiące powinny spożywać co najmniej 200 mg DHA dziennie ponad podstawowe zapotrzebowanie dla dorosłych (https://journals.viamedica.pl/ginekologia_perinatologia_prakt/article/view/71511/55116, dostęp online: 20.04.2026). Jeżeli te zalecenia nie są realizowane przez mamę karmiącą, wówczas można rozważyć podawanie DHA bezpośrednio dziecku.
- W przypadku niemowląt, które z różnych przyczyn nie są karmione piersią, źródłem DHA są mleka początkowe. Wszystkie preparaty dostępne obecnie na rynku zawierają wymagane ilości DHA.
- Po ukończeniu 6. miesiąca życia, wraz z rozszerzeniem diety, DHA można dostarczać także z pokarmów uzupełniających – przede wszystkim poprzez niewielkie porcje ryb 1 – 2 razy w tygodniu. Jeśli dieta dziecka nie zapewnia odpowiedniej ilości DHA, warto rozważyć jego suplementację.
- Coraz częściej rekomendowanym źródłem DHA dla dzieci są algi morskie hodowane w kontrolowanych warunkach. Eksperci wskazują, że takie suplementy diety stanowią szczególnie dobre rozwiązanie dla niemowląt i małych dzieci. DHA pozyskiwane z alg nie wiąże się z ryzykiem zanieczyszczeń, takich jak metale ciężkie, dioksyny czy polichlorowane bifenyle (PCB), które mogą występować w produktach rybnych.
Zobacz, jakie są różne źródła DHA.
Suplementacja DHA u maluszka – zalecenia praktyczne
Suplementy diety zawierające DHA dla niemowląt występują najczęściej w postaci kapsułek twist-off, które umożliwiają łatwe i bezpieczne podanie preparatu. Ich zawartość można wycisnąć bezpośrednio do jamy ustnej dziecka, do mleka matki lub do posiłku.
Podczas suplementacji DHA u niemowląt warto:
- wybierać produkty dostosowane do wieku dziecka i zawierające odpowiednią dawkę DHA;
- podawać je zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza;
- uwzględnić sposób karmienia dziecka oraz jego dietę;
- skonsultować wybór preparatu z pediatrą lub lekarzem prowadzącym.
DHA bez EPA dla maluchów – podsumowanie
DHA to jeden z najważniejszych składników wspierających rozwój mózgu i wzroku w pierwszych 2 latach życia dziecka. W tym okresie szczególne znaczenie ma odpowiednia podaż w postaci czystego DHA, bez dodatku EPA, co wynika z odmiennych potrzeb metabolicznych najmłodszych. Podstawowym źródłem kwasów omega-3 pozostaje mleko matki lub odpowiednio wzbogacone mieszanki mleczne, a po rozszerzeniu diety – produkty spożywcze, w tym ryby. W sytuacji, gdy dieta nie zapewnia odpowiedniej ilości tego składnika, można rozważyć włączenie suplementacji dopasowanej do wieku dziecka. Pamiętajmy, że DHA to składnik budulcowy mózgu i siatkówki wzroku i wtedy kiedy najbardziej intensywnie rozwija się ośrodkowy układ nerwowy powinniśmy zadbać o jego odpowiednie dostarczenie rozwijającemu się organizmowi.
Bibliografia
- Carlson S.E., Colombo J., Gajewski B.J, DHA supplementation and pregnancy outcomes, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23426033/, [dostęp online: 20.04.2026].
- Czerwionka-Szaflarska M., Socha P., Mojska H. i wsp., Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią, niemowląt oraz dzieci i młodzieży, https://www.standardy.pl/artykuly/id/1981, [dostęp online: 20.04.2026].
- Jarosz M., Rychlik E., Stoś K. i wsp., Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/01/normy-02.01.pdf, [dostęp online: 20.04.2026].
- Rozporządzenie delegowane 2016/127 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt oraz informacji na ich temat, a także w odniesieniu do informacji dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzienniki-UE/rozporzadzenie-delegowane-2016-127-uzupelniajace-rozporzadzenie-parlamentu-68607616, [dostęp online: 20.04.2026].
- Zimmer M., Sieroszewski P., Oszukowski P. i wsp. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych, https://journals.viamedica.pl/ginekologia_perinatologia_prakt/article/view/71511/55116, [dostęp online: 20.04.2026].
